Wat is een tourniquet en hoe gebruik je deze?

Een tourniquet is een hulpmiddel waarmee levensbedreigend bloedverlies aan een arm of been tijdelijk kan worden gestopt. Het wordt gebruikt wanneer directe druk op de wond onvoldoende helpt of wanneer er sprake is van zeer ernstig bloedverlies.

Op deze pagina leggen we uit wat een tourniquet is, wanneer je deze gebruikt, hoe je een tourniquet aanlegt en welke fouten je moet voorkomen. Deze informatie is bedoeld als praktische uitleg voor BHV’ers, EHBO’ers, organisaties en iedereen die zich beter wil voorbereiden op noodsituaties.

Wat is een tourniquet?

Een tourniquet is een stevige knelband die om een arm of been wordt aangebracht om de bloedtoevoer tijdelijk af te sluiten. Hierdoor kan een ernstige bloeding worden gestopt of sterk verminderd totdat professionele hulp aanwezig is.

Een tourniquet wordt vooral gebruikt bij levensbedreigend bloedverlies, bijvoorbeeld na een ernstig ongeval, diepe snijwond, beknelling, amputatie of verwonding waarbij veel bloedverlies optreedt.

Belangrijk bij ernstige bloedingen

Bel of laat altijd direct 112 bellen bij levensbedreigend bloedverlies. Blijf druk uitoefenen op de wond en volg de instructies van de meldkamer.

Een tourniquet kan veel pijn doen, maar kan in noodsituaties levensreddend zijn. Gebruik bij voorkeur een echte, daarvoor bedoelde tourniquet en zorg dat BHV’ers of EHBO’ers hiermee geoefend hebben.

Wanneer gebruik je een tourniquet?

Een tourniquet gebruik je alleen bij ernstig of levensbedreigend bloedverlies aan een ledemaat: dus aan een arm of been. In veel situaties is directe druk op de wond de eerste stap. Als de bloeding daarmee niet onder controle komt, kan een tourniquet nodig zijn.

Hoe leg je een tourniquet aan?

Het correct aanleggen van een tourniquet vraagt oefening. Onderstaande stappen geven een algemeen beeld, maar vervangen geen BHV- of EHBO-training.

1. Bel 112 of laat iemand anders direct 112 bellen.
2. Oefen druk uit op de wond met handen, verband of een schone doek.
3. Plaats de tourniquet boven de wond, ongeveer 5 tot 8 cm boven de bloeding. Plaats deze niet op een gewricht.
4. Trek de band strak aan voordat je het draaimechanisme gebruikt.
5. Draai het windmechanisme aan totdat de bloeding stopt.
6. Zet het mechanisme vast zodat de tourniquet niet losraakt.
7. Noteer de tijd waarop de tourniquet is aangebracht.
8. Blijf bij het slachtoffer en controleer bewustzijn en ademhaling tot hulp arriveert.

Veelgemaakte fouten bij het gebruik van een tourniquet

• De tourniquet te los aanbrengen, waardoor de bloeding niet stopt.
• De tourniquet op een gewricht plaatsen, bijvoorbeeld op knie of elleboog.
• Geen tijd noteren na het aanbrengen.
• De tourniquet weer losmaken voordat professionele hulp aanwezig is.
• Te lang wachten met 112 bellen.
• Een ongeschikt hulpmiddel gebruiken dat niet goed aanspant.

Tourniquet, drukverband of traumazwachtel?

Niet elke bloeding vraagt om een tourniquet. Bij veel bloedingen is stevig druk uitoefenen of een drukverband voldoende. Een traumazwachtel of wonddrukverband kan helpen om druk op de wond te houden. Een tourniquet is bedoeld voor de ernstige situaties waarin bloedverlies snel levensbedreigend wordt.

Voor wie is een tourniquet zinvol?

Een tourniquet is vooral zinvol op plaatsen waar het risico op ernstig letsel groter is. Denk aan werkplaatsen, bouwlocaties, agrarische bedrijven, evenementen, sportlocaties, scholen met praktijklokalen en organisaties waar met machines, gereedschap of scherpe materialen wordt gewerkt.

Voor BHV-organisaties kan een tourniquet onderdeel zijn van een traumakit of uitgebreide EHBO-uitrusting. Belangrijk is wel dat medewerkers weten waar het materiaal ligt en hoe ze het moeten gebruiken.

Praktische tip voor bedrijven en BHV’ers

Leg een tourniquet niet ergens onderin de EHBO-koffer waar niemand hem snel vindt. Plaats traumamateriaal overzichtelijk bij de EHBO-post, AED-locatie of BHV-kast. Combineer dit met duidelijke instructie en periodieke oefening.

Een tourniquet kopen is één ding. Zorgen dat iemand hem onder druk goed kan gebruiken, is minstens zo belangrijk.

Veelgestelde vragen over tourniquets

Gerelateerde onderwerpen

Dit onderwerp hoort bij een breder kenniscluster over ernstige bloedingen, EHBO-materialen en BHV-voorbereiding. Bekijk ook deze verwante onderwerpen:

Tourniquet of traumakit nodig?

BHVsupport levert EHBO-materialen, verbandmiddelen, tourniquets en traumakits voor bedrijven, scholen, verenigingen en organisaties. Twijfel je welk materiaal past bij jouw situatie? Neem gerust contact op voor praktisch advies.